Dzieci różnie reagują na trudne sytuacje w swoim życiu. Sposoby wyrażania emocji zależą od środowiska, w którym wychowuje się dziecko i przyjętych społecznie norm. I tak, w niektórych kulturach okazywanie silnych emocji, na przykład poprzez płacz, nie jest powszechnie akceptowane, podczas gdy w innych takie reakcje są czymś całkowicie wszystkie oznaki niepokoju mogą być równie oczywiste. Poniżej znajdziesz wybrane objawy stresu, najczęściej występujące u dzieci w określonych grupach wiekowych. Należy jednak pamiętać, że każde dziecko może reagować na stres indywidualnie. Czy wiesz, że...? W sytuacjach stresowych i kryzysowych dzieci obserwują zachowania i emocje dorosłych w poszukiwaniu wskazówek, jak radzić sobie z własnymi reakcje na stres u dzieciWiele z tych reakcji trwa tylko przez krótki czas i są to normalne reakcje na stresujące wydarzenia. Jeśli jednak takie reakcje utrzymują się przez dłuższy czas, dziecko może potrzebować pomocy 0-3ReakcjeWiększa niż zwykle nieporadność i nierozłączność od opiekunówPowrót do zachowań charakterystycznych dla wcześniejszego etapu rozwojuZaburzenia snu i odżywianiaWiększa drażliwośćZwiększona nadpobudliwośćSilniejszy lękZwiększona potrzeba uwagiCzęstszy płaczWiek 4-6ReakcjeLgnięcie do osób dorosłychPowrót do zachowań charakterystycznych dla wcześniejszego etapu rozwojuZaburzenia snu i odżywianiaWiększa drażliwośćSłabsza koncentracjaDziecko staje się bardziej bierne lub bardziej pobudzonePrzerywanie zabawyPrzyjmowanie ról dorosłychOgraniczona chęć do rozmowyZwiększony niepokój lub martwienie sięWiek 7-12ReakcjeWycofanie Częsty niepokój o inne osoby dotknięte trudną sytuacjąZaburzenia snu i odżywianiaNarastający lękWiększa drażliwośćCzęsta agresjaNerwowośćSłaba pamięć i koncentracjaObjawy fizyczne/psychosomatyczneCzęste rozmowy o stresującym wydarzeniu lub powtarzające się zabawyPoczucie winy lub obwinianie sięWiek 13-17 (nastolatki)ReakcjeObniżony nastrójWykazywanie nadmiernej troski o innychPoczucie winy i wstyduCoraz częstsze przeciwstawianie się autorytetomPodejmowanie zwiększonego ryzykaAgresjaZachowania autodestrukcyjnePoczucie beznadzieiWszystkie grupy wiekowe - reakcje fizyczne Mogą to być także objawy choroby, dlatego należy zabrać dziecko na wizytę do lekarza, aby wykluczyć wszelkie w klatce piersiowejDusznościSuchość w ustachOsłabienie mięśniBól brzuchaZawroty głowyDrgawkiBóle głowyOgólne bóle ciałaBardzo poważne reakcje niepokoju u dzieciDzieci, które wykazują takie objawy przez dłuższy czas, potrzebują pomocy milczenie, towarzyszące ograniczonej ruchliwości, zastyganie w bezruchu Ukrywanie się, unikanie kontaktu z innymi Brak reakcji na innych, niepodejmowanie rozmowyNadmierne i ciągłe zamartwianie sięFizyczne objawy złego samopoczucia: drgawki, bóle głowy, utrata apetytu, ogólne bóle ciałaAgresywne zachowania, chęć skrzywdzenia innychDezorientacjaMonitorowanie stanu emocjonalnego dzieckaPandemia COVID-19 była trudnym emocjonalnie okresem dla wszystkich, szczególnie dla dzieci. Dlatego, opiekunowie powinni regularnie sprawdzać, jak czuje się dziecko pod kątem emocjonalnym. Monitorowanie stanu emocjonalnego dziecka polega na pytaniu dzieci "jak się czują?" w sposób bezpośredni lub pośredni. Jedną z metod jest poproszenie go o narysowanie lub namalowanie obrazka. Poproś dziecko, aby opowiedziało więcej o obrazku, co narysowało lub dlaczego użyło np. określonego koloru. Niektórym dzieciom może to pomóc w rozmowie o tym, jak się czują, podczas gdy inne mogą woleć jedynie pokazać swoją pracę, bez podejmowania rozmowy. Pozwól dziecku zdecydować zmniejszające stres i poprawiające samopoczucie dzieckaPoniższe ćwiczenia można wykonywać wspólnie z dzieckiem, aby zmniejszyć poziom stresu i nauczyć je pozytywnych mechanizmów radzenia sobie z nim. Wpłyną one nie tylko na poprawę jego samopoczucia, ale są także korzystne dla opiekuna i mogą być wykonywane wspólnie z dzieckiem. Oddychanie przeponoweCzęsto w stresie oddychamy płytko, wysoko w klatce piersiowej i zapominamy o głębokim wdechu do przepony. Oddychanie w ten sposób jest bardzo uspokajające i pomaga dostarczyć tlen głęboko do to zrobić?:Połóż rękę na 5 głębokich oddechów, spędź 5 sekund na wdychaniu i 5 sekund na wydychaniu powietrza, wdychając powietrze przez nos i wydychając je przez że kiedy dziecko robi wdech, delikatnie nadyma brzuch jak balon, a kiedy robi wydech, powietrze powoli opuszcza wyjątkowe miejsceCzasami świat wokół nas może wydawać się przytłaczający. Poświęcając chwilę na wyobrażenie sobie, że znajdujemy się w spokojnym miejscu bez stresu, dzieci mogą poczuć się mniej zestresowane. Oto ćwiczenie, które pomoże dziecku wyobrazić sobie takie to zrobić?: Usiądź lub połóż się w wygodnej pozycji, zamknij oczy i zrelaksuj kilka głębokich, powolnych oddechów przez nos, nadymając brzuch. Wydychaj powietrze przez powoli i spokojnie. Słuchaj i podążaj za opowieścią. Wyobraź sobie, że jesteś w tej historii:"Wyobraź sobie, że stoisz na białej, piaszczystej plaży. Jest wczesny ranek i wszystko jest spokojne. Słońce powoli wschodzi, a Ty czujesz ciepłe promienie na twarzy i ciele. Czujesz się szczęśliwy i spokojny. Piasek pod Twoimi bosymi stopami jest miękki i ciepły. Lekka bryza głaszcze Cię po twarzy. Niebo jest błękitne i klarowne, a nad Tobą latają i śpiewają ptaki. To miejsce jest bezpieczne i możesz się tu zrelaksować. Jest to miejsce, do którego zawsze możesz wrócić, które zawsze jest w Twoim sercu. Możesz je odwiedzić, kiedy tylko zechcesz. Teraz, bardzo stopniowo, zacznij ponownie zwracać uwagę na swój oddech - delikatny rytm wdechów i wydechów. Zauważ uczucie powietrza na swojej skórze. Delikatnie zacznij poruszać palcami rąk i nóg. Zrób wdech i mocno się rozciągnij. Zrób głęboki wydech. Kiedy będziesz gotowy, otwórz oczy”.